Nội hàm thâm sâu trong các thần thoại về Tết Trung thu lưu truyền nghìn năm

Mỗi khi đến Tết Trung thu, ngẩng đầu ngắm Trăng sáng vằng vặc, nhiều người lại nhớ đến các câu chuyện thần thoại đã có từ xa xưa như thần thoại Hằng Nga bôn nguyệt, thần thoại Ngô Cương chặt quế hay thần thoại thỏ ngọc giã thuốc… Phải chăng chính nội hàm của những thần thoại này đã giúp chúng được lưu truyền suốt nghìn năm qua. 

Người thời nay không thể thấy vầng Trăng xưa, nhưng Mặt trăng ngày nay đã từng chiếu sáng bầu trời đêm cho người cổ đại. Thế sự xoay vần, mấy ngàn năm qua đi, vì sao những truyền thuyết về tết Trung thu vẫn in dấu trong lòng người như xưa?

1. Thần thoại Hằng Nga bôn nguyệt – Chớ đánh mất bản tâm tốt đẹp và cơ duyên trân quý trong sinh mệnh

Trăng Trung thu, đêm đoàn viên. Hằng Nga là nhân vật chính trong câu chuyện thần thoại về Tết Trung thu, dẫn dắt ngàn vạn sợi tơ tình yêu. Có rất nhiều câu chuyện thần thoại về Hằng Nga, nhưng phần Lãm minh huấn trong cuốn sách ra đời thời Tây Hán mang tên “Hoài Nam Tử” có lẽ là ghi chép đầu tiên và sớm nhất có hệ thống về thần thoại Hằng Nga bôn nguyệt. Nhìn thấy Trắng sáng tròn vành vạnh, tâm nguyện chung của mọi người chính là muốn người thân trong gia đình đoàn tụ, sum vầy. Thế nhưng, có một điều nan giải là vào đêm Trung thu Trăng tròn, Hằng Nga lại một mình bay lên Mặt trăng!

Hậu Nghệ là người anh hùng cổ đại đã bắn hạ chín Mặt trời, Hằng Nga là mỹ nữ đẹp tựa thiên tiên lại thông minh hiền thục. Tương truyền, vào thời xa xưa, trên trời từng cùng lúc xuất hiện mười Mặt trời, làm cho mặt đất trở nên nóng bỏng và khô cằn, hoa mầu chết héo, dân chúng lầm than. Khi đó, Hậu Nghệ sức mạnh vô song đồng tình với dân chúng khổ cực, leo lên đỉnh núi Côn Luân, vận dụng thần lực kéo cây cung thần, một mạch bắn hạ chín Mặt trời, cũng mệnh lệnh Mặt trời cuối cùng ở trên bầu trời mọc và lặn đúng giờ. Hậu Nghệ tạo phúc cho muôn dân nên rất được dân chúng tôn kính cùng yêu quý.

Hậu Nghệ và Hằng Nga kết thành vợ chồng đằm thắm, giống như cây liền cành, chim liền cánh, tình cảm vợ chồng keo sơn gắn bó. Vậy mà có một ngày Hằng Nga bỏ lại chồng, một mình bay lên Mặt trắng! Lưu lại Hậu Nghệ ở dưới trần gian vô cùng đau buồn phẫn nộ và hối hận.

Câu chuyện Hằng Nga bay lên cung trăng đã trở thành thần thoại. Có thể tìm hiểu thêm thần thoại tại http://chanhkien.org.

Xả hết nhân tâm, Hằng Nga một mình bôn nguyệt

Hằng Nga vì sao một mình bôn nguyệt? Trong các câu chuyện thần thoại truyền lưu đến ngày nay có vài kiến giải khác nhau. Có chuyện nói rằng Hằng Nga ích kỷ, vì thành tiên mà trộm ăn viên thuốc tiên duy nhất do Tây Vương Mẫu ban cho, vứt bỏ Hậu Nghệ mà đi. Sau khi lên trời, Hằng Nga bị Thiên Đế trách phạt ở trong cung Quảng Hàn vắng vẻ. Thi sĩ nhà Đường Lý Thương Ẩn phỏng đoán uẩn khúc của nàng qua câu thơ “Thường Nga ưng hối thâu linh dược, bích hải thanh thiên dạ dạ tâm”. Có nghĩa là Thường Nga chắc hẳn hối hận đã ăn trộm thuốc thiêng, hằng đêm phơi bày tấm lòng giữa nơi trời xanh, biển biếc.

Thế nhưng nếu Hằng Nga là người bạc tình, ích kỷ, làm việc tổn thương người khác thì sao có thể lên trời? Người xấu như vậy sao có thể thành tiên? Hơn nữa, ở nhân gian, địa ngục còn phải gặp báo ứng nữa đấy.

Một cách nói khác là vợ chồng Hậu Nghệ và Hằng Nga ân ái, hòa thuận. Hậu Nghệ có lòng nhân ái lại hào khí, truyền dạy thần kỹ cho người trong thiên hạ, kẻ ác lợi dụng tình thế đó, giả trang thành người học kỹ năng lẻn vào cung cướp thuốc tiên. Vì ngăn kẻ xấu, dưới tình thế cấp bách Hằng Nga đã nuốt thuốc tiên, kết quả là nàng bay lên trời, từ đó phải xa cách Hậu Nghệ…

Ngẫm lại tình tiết câu chuyện thần thoại sẽ có người thắc mắc vì sao Tây Vương Mẫu chỉ ban một viên thuốc tiên? Đây là khảo nghiệm chăng? Hay là tiên tri? Kẻ xấu tham lam tàn nhẫn dù ăn được viên thuốc cũng không thể thành tiên. Bởi người không tu tâm hướng thiện, muốn dùng mánh khóe, thậm chí là thủ đoạn trộm cắp lừa dối để thành tiên thì sao Thần có thể cho phép. Để thành tiên cũng phải đáp ứng tiêu chuẩn nghiêm khắc.

Phải chăng Tây Vương Mẫu đã nhìn thấy lòng nhân ái của Hậu Nghệ quá nặng, mê đắm vào danh lợi tình nơi nhân gian mà rơi vào luân hồi, đã không còn khả năng thăng thiên, nên mới chỉ ban một viên thuốc tiên. Hằng Nga bôn nguyệt không phải bất đắc dĩ, cắt đứt tình ái “chạy” lên Mặt trăng, mà hẳn là nàng nóng lòng về trời!

Từ khóa: than thoai. Có thể tìm hiểu thêm than thoai tại http://chanhkien.org